जि. प. प्रा. शाळा वडोली भिकेश्वर भारताच्या पहिल्या विद्यार्थिनी येथे क्रांतिकारीक कन्या मुक्ता साळवे यांची १८५वी जयंती साजरी…
मुक्ता साळवे माहिती : –
मुक्ता साळवे याचा जन्म 5 जानेवारी 1840 साली झाला असून (१८३९-१८५२) या मराठीतील पहिल्या मातंग दलित सामाजातील लेखिका आणि जोतिबा व सावित्रीबाई फुले यांच्या शाळेतील पहिल्या विद्यार्थिनी होत्या, ज्यांनी १८५२ मध्ये ‘मांगमहारांच्या दुःखाविषयी निबंध’ लिहून सामाजिक विषमतेवर आवाज उठवला, दलित स्त्रीवादाचा पाया रचला आणि शिक्षणामुळे मिळालेल्या आत्मसन्मानाचे प्रतीक बनल्या, असे मानले जाते. व त्यांचा जन्म: ०५ जानेवारी १८४०, पुणे झाला.
आद्य क्रांतिगुरु लहुजी वस्ताद साळवे यांची पुतणी म्हणून उल्लेख आढळतो, पण काही स्त्रोत याबद्दल शंका व्यक्त करतात.
शिक्षण: महात्मा फुले यांनी १८४८ मध्ये सुरू केलेल्या मुलींच्या शाळेतील पहिली विद्यार्थिनी. सावित्रीबाई फुले त्यांच्या पहिल्या शिक्षिका होत्या.
लेखन: १८५५ मध्ये ‘ज्ञानोदय’ मासिकात ‘मांगमहारांच्या दुःखाविषयी निबंध’ प्रकाशित झाला, ज्यात त्यांनी मांग आणि महार समाजातील लोकांच्या दुःखाचे वर्णन केले.
महत्व: शिक्षणामुळे आत्मभान आलेल्या मुक्ताने दलित स्त्रीवादाचा पहिला आवाज उठवला, असे मानले जाते. तिने जातीभेद आणि विषमतेवर टीका केली आणि स्त्रियांच्या हक्कांसाठी लेखन केले.
त्यांच्याबद्दलचे काही पैलू:
सामाजिक क्रांती: मुक्ता साळवे यांनी शिक्षणाने सशक्त होऊन आपल्या समाजाच्या व्यथा मांडल्या, ज्यामुळे त्या सामाजिक क्रांतीचे एक महत्त्वाचे प्रतीक ठरल्या. दलित स्त्रीवादाचे अग्रदूत: त्यांचे कार्य हे भारतीय दलित स्त्रीवादी साहित्यातील एक महत्त्वपूर्ण आणि प्रारंभिक योगदान मानले जाते, असे आणि सारख्या स्त्रोतांनी नमूद केले आहे.
वाद आणि पुरावे: त्यांच्या अस्तित्वाबद्दल आणि नात्याबद्दल काही वाद असले तरी, त्यांच्या लेखनाचे आणि कार्याचे महत्त्व सर्वमान्य आहे.
या जयंती निमित्त उपस्थित शाळेचे मुख्याध्यापिका सौ.सुवर्णा बदडे, शिक्षक स्टाफ. श्री. अनिल पवार,श्री.प्रविण साळुंखे,सौ. लक्ष्मी रावते, श्रीम.रेवती इथापे. जि. प. प्रा. शाळेचे कमिटी अध्यक्ष ज्ञानेश्वर पाटील, गौरव खवळे ( पत्रकार) , शुक्राचार्य तुपे, अमोल तुपे, किशोर खुडे. सुरज चव्हाण,इतर मान्यवर उपस्थित होते.